Código Deontolóxico

Aprobado no Pleno do CXAE do 27/09/2002
Modificado no Pleno do 10/12/2002

 

Código deontolóxico

PREÁMBULO

A función social da avogacía esixe establecer unhas normas deontolóxicas para o seu exercicio. Ao longo dos séculos, moitos foron os intereses confiados á avogacía, todos eles transcendentais, fundamentalmente relacionados co imperio do dereito e a xustiza humana. E nese quefacer que transcendeu a propia e específica actuación concreta de defensa, a avogacía foi acrisolando valores salvagardados por normas deontolóxicas necesarias non s para o dereito de defensa, senón tamén para a tutela dos máis altos intereses do Estado, proclamado hoxe como social e democrático de dereito.

Como toda norma, a deontolóxica insírese no universo do dereito, rexido polo principio de xerarquía normativa e esixe, ademais, claridade, adecuación e precisión, de sorte que calquera modificación de feito ou de dereito na situación regrada, obriga a adaptar a norma á nova realidade legal ou social.
Durante séculos, os escasos cambios operados nas funcións do avogado e na propia sociedade motivaron reducidas modificacións nunhas normas deontolóxicas que viñan acreditándose eficaces para a alta función reservada ao avogado, case sempre motivadas por drásticas convulsións sociais, pero que acabaron devolvendo ao avogado a súa función e a normativa deontolóxica con que a desenvolve.

É a partir da segunda metade do século XX, desde o momento en que os Estados decididamente consagran a dignidade humana como valor supremo que conforma todo o ordenamento xurídico, cando a función do avogado acada a súa definitiva transcendencia, facilitándolle á persoa e á sociedade en que se integra, a técnica e coñecementos necesarios para o consello xurídico e a defensa dos seus dereitos. De nada serven estes se non se prové do medio idóneo para defender os que a cada cal lle corresponden.

Nunha sociedade constituída e activada con base no dereito, que proclama como valores fundamentais a igualdade e a xustiza, o avogado experto en leis e coñecedor da técnica xurídica e das estratexias procesuais, eríxese elemento imprescindible para a realización da xustiza, garantindo a información ou asesoramento, a contradicción, a igualdade das partes tanto no proceso como fóra del, encamando o dereito de defensa, que é requirimento imprescindible da tutela xudicial efectiva. Por iso hoxe o avogado precisa, máis ca nunca, dunhas normas de comportamento que permitan satisfacer os inalienables dereitos do cliente, pero respectando tamén a defensa e consolidación dos valores superiores nos que se asenta a sociedade e a propia condición humana.
Recentemente, moitas foron as reformas lexislativas e moitos tamén os cambios políticos e sociais que afectaron ao exercicio profesional do avogado en España.
O Consello Xeral da Avogacía, atento a estes cambios, foi incorporando ás normas deontolóxicas, as que daban resposta a cada modificación legal ou cambio social. A importancia dalgún destes cambios xustificou mesmo a redacción de regulamentos e disposicións autónomas non incorporadas ao noso Código deontolóxico, aínda cando a súa natureza e función fosen estrictamente deontolóxicas, como o Regulamento de publicidade aprobado pola Asemblea de Decanos de 19 de decembro de 1997.
A decidida vocación de prover á avogacía dos instrumentos máis eficaces para abordar o século XXI esixe agora a compilación e posta ao día das normas deontolóxicas que deben rexer a nosa actividade profesional nun só texto actualizado. E iso sen abdicar dos principios que viñeron caracterizando a actuación multisecular do avogado, cuxa propia sobrevivencia acredita fidedignamente a súa medular función., pero tamén incorporando as máis recentes experiencias derivadas de situacións novidosas completamente alleas ao mundo da avogacía ata hai ben pouco.

O Conseil Consultatif deas Barreaux Européens (CCBE), máximo órgano representativo da avogacía ante as institucións da Unión Europea, na sesión plenaria celebrada en Lyon o 28 de novembro de 1998, aprobou o Código deontolóxico europeo, a finalidade do cal é a de establecer unhas normas de actuación para o avogado no exercicio profesional transfronteirizo e outras básicas que representan as garantías mínimas esixibles para posibilitar o dereito de defensa dunha forma efectiva. Agora, o Consello Xeral da Avogacía Española, asumindo integramente o Código deontolóxico Europeo, establece as normas mínimas de actuación de calquera avogado no ámbito territorial do Estado español para garantir a boa execución da súa indispensable función a toda a sociedade española. Igual que non se concibe unha dobre, triple ou múltiple deontoloxía dentro da Unión Europea, tampouco tería sentido que en España a actuación do avogado fose substancialmente diferente en cada unha das comunidades autónomas.

O Consello Xeral da Avogacía Española acomete a redacción da presente normativa consciente de que o interese xeral esixe definir normas uniformes aplicables a todo avogado do Estado español, pero con absoluto respecto ás competencias dos consellos autonómicos e aos colexios de avogados a quen corresponde ordenar o exercicio profesional nos ámbitos territoriais que lles son propios. Por iso as presentes normas teñen vocación de básicas, correspondendo, se é o caso, o seu desenvolvemento e adecuación, e en definitiva determinar o xusto equilibrio dos intereses en xogo, no seu respectivo ámbito territorial, aos consellos autonómicos e aos ilustres colexios de avogados.

Nas presentes normas regúlanse prácticas e institucións tradicionais como a cota litis e a venia xunto a outras novas (posesión de fondos de clientes), mesmo algunhas tradicionalmente proscritas (publicidade). Modificadas as primeiras e acollidas as restantes á luz do dereito comparado e de recentes pero enriquecedoras experiencias.
Permanecen como principios fundamentais no exercicio da profesión de avogado a independencia, a dignidade, a integridade, o servicio, o segredo profesional e a liberdade de defensa.

A independencia do avogado resulta tan necesaria como a imparcialidade do xuíz, dentro dun Estado de dereito. O avogado informa ao seu cliente da súa posición xurídica, dos distintos valores que se poñen en xogo en calquera das súas accións ou omisións, provéndolle da defensa técnica dos seus dereitos e liberdades fronte a outros axentes sociais, con dereitos e dignidade persoal propios que teñen de ser tamén tidos en conta, e esta tan complexa como unívoca actuación do avogado s serve ao cidadán e ao propio sistema do Estado de dereito se está exenta de presión, se o avogado posúe total liberdade e independencia de coñecer, formar criterio, informar e defender, sen outra servidume que o ideal de xustiza. En ningún caso debe actuar coaccionado nin por compracencia.

A honradez, probidade, rectitude, lealdade, dilixencia e veracidade son virtudes que deben adornar calquera actuación do avogado. Elas son a causa das necesarias relacións de confianza avogado- cliente e a base da honra e a dignidade da profesión. O avogado debe actuar sempre honesta e dilixentemente, con competencia, con lealdade ao cliente, respecto á parte contraria, gardando segredo de canto coñecer por razón da súa profesión. E se calquera avogado así non o fixer, a súa actuación individual afecta á honra e dignidade de toda a profesión.

A Constitución recoñece a toda persoa o dereito a non declarar contra si mesmo, e tamén o dereito á intimidade. Ambos os dous perseguen preservar a liberdade e a vida íntima persoal e familiar do cidadán, cada vez máis vulnerable aos poderes estatais e a outros poderes non sempre ben definidos. O cidadán precisa do avogado para coñecer o alcance, a transcendencia dos seus actos, e para iso, debe confesarlle as súas circunstancias máis íntimas. O avogado convértese así en custodio da intimidade persoal do seu cliente e do seu inalienable dereito a non declarar contra si mesmo. O segredo profesional e a confidencialidade son deberes e á vez dereitos do avogado que non constitúen senón concreción dos dereitos fundamentais que o ordenamento xurídico recoñece aos seus propios clientes e á defensa como mecanismo esencial do Estado de dereito. Todo aquilo que lle sexa revelado polo seu cliente, con todas as súas circunstancias, máis todo aquilo que lle sexa comunicado por outro avogado con carácter confidencial, deberá mantelo en segredo.

Correspondendo aos principios fundamentais da avogacía, regúlanse as bases das incompatibilidades e da publicidade persoal. O avogado non pode pór en risco a súa liberdade e independencia, a súa lealdade ao cliente nin o segredo profesional e por iso o Código establece a prohibición de exercer profesións ou desenvolver funcións que de modo directo ou indirecto lle supoñan calquera tipo de presión física ou anímica que poida pór en risco a súa independencia ou a revelación de calquera dato segredo que non só podería prexudicar intereses particulares dos clientes senón que, ademais, afectaría gravemente á confianza dos cidadáns no dereito de defensa, e por extensión a todo o sistema de garantías.

Debe dotarse de normas deontolóxicas á publicidade persoal, actividade ata agora estatutariamente restrinxida e que orixinou nos últimos anos unha gran actividade regulamentaria aperturista nos consellos e colexios. No presente Código deontolóxico establécense as bases da publicidade persoal do avogado, só en canto afecta á deontoloxía profesional. A publicidade deberá respectar os principios de dignidade, lealdade, veracidade e discreción, salvagardando en todo caso o segredo profesional e a independencia do avogado. A función de concordia que impón ao avogado a obriga de procurar o acordo entre as partes esixe que a información non sexa tendenciosa nin convide ao conflicto ou litixio.

A independencia do avogado está intimamente ligada co principio de liberdade de elección. O avogado é libre de asumir a dirección dun asunto e o cidadán éo tamén de encomendar os seus intereses a un avogado da súa libérrima elección e cesar na relación profesional no momento que o crea conveniente. Esta absoluta liberdade, podería pór en risco o propio dereito de defensa se entre a actuación profesional dun avogado e a do seu substituto prodúcese un baleiro de asistencia xurídica efectiva. Por iso, da antiga institución da “venia” convén conservar a necesaria comunicación do substituto ao substituído pero encomendando a este unha responsable actuación informativa, que xa viña sucedendo na práctica. Iso permite garantir que o cidadán non quedará en indefensión entre a actuación do substituído e o substituto, establecendo un único momento no que cesarán as responsabilidades de un e comezasen as do outro, e procurará, ademais, unha importante información ao substituto en beneficio sempre dos intereses obxecto de defensa.

O avogado debe ter sempre presente a alta función que a sociedade lle confía, que supón nada menos que a defensa efectiva dos dereitos individuais e colectivos cuxo recoñecemento e respecto constitúe a espiña dorsal do propio Estado de dereito. Por iso só pode encargarse dun asunto cando estea capacitado para o asesorar e defendelo dunha forma real e efectiva, e iso lle obriga a adecuar e incrementar constantemente os seus coñecementos xurídicos, e a solicitar o auxilio dos compañeiros máis expertos, cando o precise.

Por primeira vez, acométese a regulación da posesión de fondos de clientes. O exercicio colectivo e multidisciplinar da profesión de avogado, xunto ás técnicas que hoxe ofrecen as entidades financeiras, aconsella regular a posesión dos fondos de clientes, manténdoos identificados, separados dos propios do bufete, e sempre á súa disposición, o que, contribuirá á transparencia na actuación do avogado, fortalecendo a confianza do seu cliente.

Poucas variacións experimentan as normas deontolóxicas reguladoras das obrigas e relacións do avogado co colexio, cos tribunais, cos compañeiros ou cos clientes. Unicamente, afóndase algo máis na salvagarda dos valores fundamentais que modulan o exercicio profesional na relación avogado- cliente. E así, concrétanse as obrigas de información, increméntanse as precaucións para evitar o conflicto de intereses protexendo responsabilidade e independencia do avogado, establécense mecanismos que permitan identificar claramente o comezo e final da súa actuación e xa que logo da súa responsabilidade, e sobre todo insistindo no recoñecemento da súa liberdade para cesar na defensa cando non desexe continuar nela, libérrima decisión que garante permanentemente a independencia e que se corresponde coa que ten o cidadán para designar avogado da súa elección en calquera momento.

O sistema de libre elección de avogado e de aceptación de defensa, experimentará disfuncións na defensa por xustiza gratuíta, que se evitarían se tamén os cidadáns con dereito a ela, puidesen escoller avogado de entre os inscritos nas listas da quenda de xustiza gratuíta, o que será posible se, como resulta desexable, a defensa garántese, en todo caso, mediante un sistema de axuda legal máis acorde coa realidade social, que posibilite ao cidadán, beneficiario da xustiza gratuíta, a libre elección de avogado e a este unha digna retribución do seu traballo. En tanto non se modifiquen, as normas que regulan a xustiza gratuíta, estas condicionan tanto a libre designación de avogado coma a libre aceptación da defensa.

Actualízase o concepto “cota litis”, que nunca foi considerado pola avogacía incluído no de honorarios. A “cota litis”, en canto asociación e participación co cliente no resultado do preito, pon en risco a independencia e a liberdade do avogado que deixa de ser defensor para se converter en socio do seu cliente en pos dun resultado material, o que, ademais de adulterar a función da defensa, provoca o desamparo ou discriminación dos cidadáns que han reivindicar dereitos de escasa entidade patrimonial ou cuxa tutela resulta dificultosa.

As presentes normas deontolóxicas non impoñen limitacións á libre e leal competencia senón que se erixen en deberes fundamentais de todos os avogados no exercicio da súa función social nun Estado de dereito, que esixe desempeñala con competencia, de boa fe, con liberdade e independencia, lealdade ao cliente, respecto á parte contraria e garda do segredo de canto coñecer por razón da súa actuación profesional.

Corresponderá, no seu caso, aos consellos autonómicos e a os colexios adaptar as presentes normas deontolóxicas ás especificidades propias dos seus respectivos ámbitos territoriais, divulgando o seu coñecemento, vixiando o seu cumprimento e corrixindo disciplinariamente a súa falta de observancia para garantir a boa execución da alta misión que a nosa sociedade confiou ao avogado, tarefa na que desempeñamos unha verdadeira función pública, para a que o Estado nos dotou de facultades normativas e disciplinarias tamén públicas.

Artigo 1.- Obrigas éticas e deontolóxicas
1. O avogado está obrigado a respectar os principios éticos e deontolóxicos da profesión establecidos no Estatuto xeral da avogacía española, aprobado por Real decreto 658/2001, de 22 de xuño, no Código deontolóxico aprobado polo Consello de Colexios de Avogados de Europa (CCBE) o 28 de novembro de 1998, e no presente Código deontolóxico aprobado polo Consello Xeral da Avogacía Española, nos que no seu caso tivesen aprobado o consello de colexios da autonomía, e os do concreto colexio ao que estea incorporado.
2. Cando o avogado actúe fóra do ámbito do colexio da súa residencia, dentro ou fóra do Estado español, deberá respectar, ademais das normas do seu colexio, as normas éticas e deontolóxicas vixentes no ámbito do colexio de acollida ou no que desenvolva unha determinada actuación profesional.
3. Os consellos de colexios das diferentes autonomías e os distintos colexios haberán de remitir os códigos deontolóxicos que tivesen establecidos á Secretaría Xeral do Consello Xeral da Avogacía Española e esta obterá da Secretaría do CCBE os dos demais países da Unión Europea.

Artigo 2.- Independencia
1. A independencia do avogado é unha esixencia do Estado de dereito e do efectivo dereito de defensa dos cidadáns, polo que para o avogado constitúe un dereito e un deber.
2. Para poder asesorar e defender adecuadamente os lexítimos intereses dos seus clientes, o avogado ten o dereito e o deber de preservar a súa independencia fronte a toda clase de inxerencias e fronte aos intereses propios ou alleos.
3. O avogado deberá preservar a súa independencia fronte a presións, esixencias ou compracencias que a limiten, sexa en relación cos poderes públicos, económicos ou fácticos, os tribunais, o seu cliente mesmo ou mesmo os seus propios compañeiros ou colaboradores.
4. A independencia do avogado permítelle rexeitar as instruccións que, en contra dos seus propios criterios profesionais, pretendan imporlle o seu cliente, os seus compañeiros de despacho, os outros profesionais cos que colabore ou calquera outra persoa, entidade ou corrente de opinión, cesando no asesoramento ou defensa do asunto de que se trate cando considere que non poida actuar con total independencia.
5. A súa independencia prohibe ao avogado exercer outras profesións ou actividades que a limiten ou que resulten incompatibles co exercicio da avogacía, así como asociarse ou colaborar profesionalmente con empresas ou profesionais que as exerzan, ou facer uso, con respecto con elas, das posibilidades recollidas no artigo 29 do Estatuto.

Artigo 3.- Liberdade de defensa
1. O avogado ten o dereito e o deber de defender e asesorar libremente aos seus clientes, sen utilizar medios ilícitos ou inxustos, nin a fraude como forma de eludir as leis.
2. O avogado está obrigado a exercer a súa liberdade de defensa e expresión conforme ao principio de boa fe e ás normas da correcta práctica profesional
3. O avogado está amparado na súa liberdade de expresión por o art. 437.1 da vixente Lei orgánica do poder xudicial.

Artigo 4.- Confianza e integridade
1. A relación entre o cliente e o seu avogado fundaméntase na confianza e esixe deste unha conducta profesional íntegra, que sexa honrada, leal, veraz e dilixente.
2. O avogado, está obrigado a non defraudar a confianza do seu cliente e a non defender intereses en conflicto cos daquel.
3. Nos casos de exercicio colectivo da avogacía ou en colaboración con outros profesionais, o avogado terá o dereito e a obriga de rexeitar calquera intervención que poida resultar contraria a ditos principios de confianza e integridade ou implicar conflicto de intereses con clientes de outros membros do colectivo.

Artigo 5.- Segredo profesional
1. A confianza e confidencialidade nas relacións entre cliente e avogado, inserida no dereito daquel á súa intimidade e a non declarar na súa contra, así como en dereitos fundamentais de terceiros, impón ao avogado o deber e confírelle o dereito de gardar secreta relación de todos os feitos ou noticias que coñeza por razón de calquera das modalidades da súa actuación profesional, sen que poida ser obrigado a declarar sobre os mesmos como recoñece o artigo 437.2 da vixente Lei orgánica do poder xudicial.
2. O deber e o dereito profesional do avogado comprende as confidencias e propostas do cliente, as do adversario, as dos compañeiros e todos os feitos e documentos de que tivese noticia o teña recibido por razón de calquera das modalidades da súa actuación profesional.
3. O avogado non poderá achegarlles aos tribunais, nin facilitarlle ao seu cliente as cartas, comunicacións ou notas que reciba do avogado da outra parte, salvante expresa autorización deste.
4. As conversas sostidas cos clientes, os contrarios ou os seus avogados, de presencia ou por calquera medio telefónico ou telemático, non poderán ser gravadas sen previa advertencia e conformidade de todos os intervenientes e en todo caso quedarán amparadas polo segredo profesional.
5. Para o caso de exercicio da avogacía en forma colectiva, o deber de segredo estenderase fronte aos demais compoñentes do colectivo.
6. En todo caso, o avogado deberá facer respectar o segredo profesional ao seu persoal e a calquera outra persoa que colabore con el na súa actividade profesional.
7. Estes deberes de segredo profesional permanecen incluso despois de ter cesado na prestación dos servizos ao cliente, sen que estean limitados no tempo.
8. O segredo profesional é un dereito e deber primordial da avogacía. Nos casos excepcionais de suma gravidade nos que, a obrigada preservación do segredo profesional, puider causar danos e perdas irreparables ou flagrantes inxustizas, o decano do colexio aconsellará ao avogado coa finalidade exclusiva de orientar e, se for posible, determinar medios ou procedementos alternativos de solución do problema suscitado ponderando os bens xurídicos en conflicto. Isto non afecta á liberdade do cliente, non suxeito ao segredo profesional, pero o consentimento do cal por si só non excusa o avogado da súa preservación.

Artigo 6.- Incompatibilidades
1. O avogado que estea incurso en calquera causa de incompatibilidade absoluta para o exercicio da avogacía, deberá solicitar a súa baixa ou pase a colexiado non exercente en todos os colexios en que figurase como exercente. A solicitude deberá formularse no prazo dun mes desde que se produza a causa de incompatibilidade, aínda que desde que se produza haberá de cesar na realización de calquera actividade profesional como avogado.
2. O avogado que estea incurso en calquera causa de incompatibilidade en relación cun asunto ou tipo de asuntos, deberá absterse de intervir neles. En caso de que a incompatibilidade sobreveña unha vez iniciada a actuación profesional, o avogado deberá cesar inmediatamente nesta, e evitará o risco de indefensión mentres se produza a substitución por outro letrado.
3. Nos supostos de exercicio colectivo ou en colaboración da avogacía, as incompatibilidades de calquera dos seus membros ou integrantes do colectivo, grupo ou dos seus colaboradores, esténdense ao conxunto de todos eles.
4. Na súa actuación profesional o avogado deberá respectar as normas sobre incompatibilidades do colexio de acollida, ademais das propias do colexio de residencia.

Artigo 7.- Da publicidade
1. O avogado poderá realizar publicidade, que sexa digna, leal e veraz, dos seus servizos profesionais, con absoluto respecto á dignidade das persoas, á lexislación existente sobre ditas materias, sobre defensa da competencia e competencia desleal, axustarase en calquera caso ás normas deontolóxicas recollidas no presente código e as que, se é o caso, dicte o consello autonómico e o colexio no ámbito territorial do cal actúe.
2. Enténdese que vulnera o presente Código deontolóxico, aquela publicidade que comporte, entre outros supostos:
a) Revelar directa ou indirectamente feitos, datos ou situacións amparados polo segrego profesional.
b) Afectar á independencia do avogado.
c) Prometer a obtención de resultados que non dependan exclusivamente da actividade do avogado que se publicita.
d) Facer referencia directa ou indirectamente a clientes do propio avogado que utiliza a publicidade ou a asuntos levados por este, ou aos seus éxitos ou resultados.
e) Dirixirse por si ou mediante terceiros a víctimas de accidentes ou desgracias que carecen de plena e serena liberdade para a elección de avogado por encontrarse nese momento sufrindo unha recente desgracia persoal ou colectiva, ou aos seus herdeiros ou causahabentes.
f) Establecer comparanzas con outros avogados ou coas súas actuacións concretas ou afirmacións infundadas de autolouvanza.
g) Utilizar os emblemas ou símbolos colexiais e aqueles outros que pola súa similitude puidesen xerar confusión, xa que o seu uso atópase reservado unicamente á publicidade institucional que, en beneficio da profesión en xeral, só poden realizar os colexios, consellos autonómicos e o Consello Xeral da Avogacía Española.
h) Incitar xenérica ou concretamente ao preito ou conflicto.
i) Utilizar medios ou expresións, audiovisuais ou escritos que supoñan un descrédito, denigración e menosprezo da avogacía, da xustiza e dos seus símbolos.
j) Non identificar ao avogado ou bufete colectivo que ofrece os seus servicios.
k) Utilizar medios ou contidos contrarios á dignidade das persoas, da avogacía ou da xustiza.

Artigo 8.- Competencia desleal
1. O avogado non pode proceder á captación desleal de clientes.
2. Son actos de competencia desleal todos aqueles que contraveñan as normas tanto estatais coma autonómicas que tutelen a leal competencia e en especial os seguintes:
a) A utilización de procedementos publicitarios directos e indirectos contrarios ás disposicións da Lei xeral de publicidade, e ás normas específicas sobre publicidade contidas no presente Código deontolóxico e restantes normas complementarias.
b) Toda práctica de captación directa ou indirecta de clientes que atenten á dignidade das persoas ou á función social da avogacía.
c) A utilización de terceiros como medio para eludir as obrigas deontolóxicas. Considerarase responsable ao avogado ou avogados favorecidos por tal publicidade en caso de incumprimento do art. 28.3 do Estatuto xeral da avogacía española en tanto non acrediten que son totalmente alleos a ela e a súa dimisión inmediata do encargo profesional ao ter coñecemento daquela.
d) A percepción ou o pagamento de contraprestacións infrinxindo as normas legais. sobre competencia e as establecidas neste Código deontolóxico.
e) O incumprimento dos artigos. 15 e 16 deste Código, e/ou a prestación de servicios gratuítos que supoña a venda con perda nos termos establecidos no artigo 17 da Lei de competencia desleal.

Artigo 9.- Substitución do avogado
1. Para asumir a dirección dun asunto profesional encomendado a outro letrado, deberá solicitar a súa venia, se non constar a súa renuncia; e en todo caso, comunicarllo coa maior antelación posible á súa efectiva substitución.
O letrado substituído deberá facilitarlle a quen o continúe toda a información da que dispuxer e colaborar no necesario para garantir o dereito de defensa do cliente.
2. O avogado que suceda a outro na defensa dos intereses dun cliente, deberá colaborar dilixentemente para que este atenda os honorarios debidos ao substituído, sen prexuízo das discrepancias lexítimas entre un e outro.
3. Non será de aplicación o previsto nos apartados anteriores se o encargo profesional se desempeña en réxime de dependencia laboral do cliente.
4. Se fose precisa a adopción de medidas urxentes en interese do cliente, antes de que poida darse cumprimento ás condicións fixadas anteriormente, o avogado poderá adoptalas, informando previamente ao seu predecesor e póndoo en coñecemento anticipado do decano do colexio no ámbito do cal actúe.
5. A venia non poderá denegarse, e o letrado substituído deberá facilitarlle a quen o continúe, toda a documentación e información da que dispuxer e colaborar no necesario a prol de garantir o dereito de defensa do cliente.
6. Sen prexuízo da corrección disciplinaria do letrado que contraveña inxustificadamente as regras anteriores, a substitución dun avogado por outro nun acto procesual, sen previa comunicación ao relevado, considerarase falta moi grave, por afectar á eficacia da defensa e á dignidade da profesión.

Artigo 10.- Relación co colexio
O avogado está obrigado a:
1. Cumprir o establecido no Estatuto xeral da avogacía, nos estatutos dos consellos autonómicos e nos dos colexios nos que exerza a profesión, así como a demais normativa da avogacía e os acordos e decisións dos órganos de goberno no ámbito correspondente.
2. Respectar aos órganos de goberno e aos membros que os compoñen, e deberá atender coa máxima dilixencia as comunicacións e citacións emanadas de tales órganos ou dos seus membros, no exercicio das súas funcións.
3. Contribuír ao mantemento das cargas colexiais e demais imputacións económicas do colexio na forma e tempo que se establecesen.
4. Pór en coñecemento do colexio todo acto de intrusión, así como os supostos de exercicio ilegal, tanto pola non colexiación canto por se achar suspendido ou inhabilitado ou denunciado, nos supostos de que teña noticia o avogado.
5. Pór en coñecemento do colexio os agravios de que tanto el como calquera dos seus compañeiros fosen obxecto con ocasión ou como consecuencia do exercicio profesional.
6. Comunicar ao colexio as circunstancias persoais que afecten ao exercicio profesional, tales como cambios de domicilio, ausencias superiores a un mes ou supostos de enfermidade ou invalidez por igual tempo, sen prover ao coidado dos seus asuntos.
7. Os avogados que exerzan en territorio diferente ao da súa colexiación estarán obrigados a comunicalo ao colexio en que o vaian facer na forma que estableza o Consello xeral da avogacía española ou, se é o caso, os consellos autonómicos, así como a consignar en todos os escritos e actuacións que firmen, o colexio ao que estivesen incorporados, o número de colexiado, e no primeiro escrito ou actuación, ademais, farán constar a data da comunicación.

Artigo 11. Relación cos tribunais
1. Son obrigas dos avogados para cos órganos xurisdiccionais:
a) Actuar ante eles con boa fe, lealdade e respecto.
b) Colaborar no cumprimento das fins da Administración de Xustiza.
c) Gardar respecto a todos cantos interveñen na Administración de Xustiza esixindo á vez o mesmo e recíproco comportamento destas relación dos avogados.
d) Exhortar aos seus patrocinados ou clientes á observancia de conducta respectuosa relación das persoas que actúan nos órganos xurisdiccionais.
e) Contribuír á dilixente tramitación dos asuntos que se lle encomenden e dos procedementos nos que interveña.
f) Manter a liberdade e independencia no exercicio do dereito de defensa, con absoluta corrección, pondo en coñecemento do tribunal correspondente e do colexio de avogados calquera inxerencia naquelas.
g) Nas súas actuacións e escritos, o letrado evitará toda alusión persoal, directa ou indirecta, oral, escrita ou mediante acenos, sexa de aprobación ou de reprimenda, ao tribunal e a calquera persoa relacionada co mesmo ou que ante el interveña, así como aos demais letrados.
Por respecto ao carácter contradictorio dos xuízos, non poderá entregar probas, notas ou outros documentos ao xuíz en forma diferente ao establecido nas normas procesuais aplicables.
Tampouco poderá divulgar ou someter aos tribunais unha proposta de acordo amigable feita pola parte contraria ou o seu avogado, sen autorización expresa daquela.
h) Cumprir os horarios nas actuacións xudiciais e pór en coñecemento do colexio calquera demora inxustificada dos xulgados e tribunais superiores a media hora.
i) Comunicar coa debida antelación ao xulgado ou tribunal e aos compañeiros que interveñan, calquera circunstancia que lle impida a el ou ao seu cliente acudir puntualmente a unha dilixencia.
2. As anteriores normas serán igualmente aplicables ás relacións con árbitros e mediadores.

Artigo 12.- Relacións entre avogados
1. Os avogados deben manter recíproca lealdade, respecto mutuo e relacións de compañeirismo.
2. O avogado de maior antigüidade no exercicio profesional debe prestar desinteresadamente orientación, guía e consello de modo amplo e eficaz aos de recente incorporación que o soliciten. Reciprocamente estes teñen o dereito de requirir consello e orientación aos avogados experimentados, na medida que sexa necesaria para cumprir cabalmente cos seus deberes.
3. O avogado que pretenda iniciar unha acción, en nome propio ou como avogado dun cliente, contra outro compañeiro por actuacións profesionais do mesmo, haberá de o comunicar previamente ao decano, por se considera oportuno realizar un labor de mediación.
4. Nos escritos xudiciais, nos informes orais e en calquera comunicación escrita ou oral, o avogado manterá sempre o máis absoluto respecto ao avogado da parte contraria, evitando toda alusión persoal.
5. O avogado desenvolverá os seus mellores esforzos propios para evitar accións de violencia, da clase que sexan, contra outros avogados defensores de intereses opostos, debéndoas previr e impedir por todos os medios lexítimos, aínda que proviren dos seus propios clientes aos que esixirá respectar a liberdade e independencia do avogado contrario.
6. O avogado, nas súas comunicacións e manifestacións co avogado da parte contraria, non comprometerá ao seu propio cliente con comentarios ou manifestacións que poidan causarlle desprestixio ou lesión directa ou indirecta.
7. O avogado debe procurar a solución extraxudicial das reclamacións de honorarios propias ou doutros compañeiros, mediante a transacción, a mediación ou a arbitraxe do colexio. É conducta reprobable a impugnación de honorarios realizada de forma maliciosa ou fraudulenta así como calquera outro comentario no mesmo sentido en relación cos honorarios ou condicións económicas doutro compañeiro.
8. As xuntanzas entre avogados e os seus clientes procurarase celebralas en lugar que non supoña situación privilexiada para ningún dos avogados intervenientes e recoméndase a utilización das dependencias do colexio de avogados, cando non exista acordo sobre o lugar de celebración das xuntanzas. Non obstante, se a xuntanza houber de se celebrar no despacho dalgún dos avogados intervenientes, será no daquel que tiver maior antigüidade, salvo que se trate do decano ou dun ex- decano, caso no que será no destes, a non ser que se decline expresamente o ofrecemento. A norma deberá cumprirse, aínda que un ou máis dos avogados presten os seus servicios profesionais en empresas, entidades bancarias ou de aforro.
9. O avogado debe recibir sempre e coa máxima urxencia ao compañeiro que o visite no seu despacho e con preferencia a calquera outra persoa, sexa ou non cliente, que garde espera no despacho. En caso de imposibilidade de inmediata atención, deixará momentaneamente as súas ocupacións para saudar ao compañeiro e escusarse pola espera.
10. O avogado debe atender inmediatamente as comunicacións escritas ou telefónicas doutros avogados e estas últimas debe facelas persoalmente.
11. O avogado que estea a negociar con outro compañeiro a transacción ou solución extraxudicial dun asunto virá obrigado a notificarlle o cesamento ou interrupción da negociación, así como a dar por acabadas ditas xestións, antes de presentar reclamación xudicial.
12. As comunicacións con avogados estranxeiros deben ser consideradas tamén de carácter confidencial ou reservado, sendo recomendable que se requira previamente do colega estranxeiro a súa aceptación como tales
13. O avogado que se comprometa a axudar a un colega estranxeiro terá sempre en conta que o compañeiro ha de depender del en maior proporción que se se tratase de avogados do propio país e xa que logo absterase de aceptar xestións para as que non estea abondo capacitado, e facilitaralle ao letrado estranxeiro información sobre outros avogados coa preparación específica para cumprir o encargo.

Artigo 13.- Relacións cos clientes
1. A relación do avogado co cliente debe fundarse na recíproca confianza. A dita relación pode verse facilitada mediante a subscrición da folla de encargo.
2. O avogado só poderá encargarse dun asunto, por mandato do seu cliente,encargo doutro avogado que represente ao cliente, ou por designación colexial.
O avogado deberá comprobar a identidade e facultades de quen efectúe o encargo.
É obriga do avogado identificarse ante a persoa á que asesora e defende, mesmo cando o fixer por conta dun terceiro co fin de asumir as responsabilidades civís e deontolóxicas que, se é o caso, correspondan. No suposto de consulta telefónica ou por rede informática cun despacho ou asesoría con avogados que son descoñecidos para o comunicante, esta identificación, así como a do colexio ao que pertence, é a primeira e inmediata obriga do avogado interlocutor.
3. O avogado terá plena liberdade para aceptar ou rexeitar o asunto en que se solicite a súa intervención, sen necesidade de xustificar a súa decisión.
Así mesmo o avogado poderá absterse ou cesar na intervención cando xurdan discrepancias co cliente. Deberá facelo sempre que concorran circunstancias que poidan afectar á súa plena liberdade e independencia na defensa ou na obriga de segredo profesional.
O avogado que renuncie á dirección letrada dun asunto deberá realizar os actos necesarios para evitar a indefensión do seu cliente. Cando se trate de defensa asumida por designación colexial, a aceptación, rexeitamento, abstención ou cesamento deberá acomodarse ás normas sobre xustiza gratuíta e sobre este tipo de designacións.
4. O avogado non pode aceptar a defensa de intereses contrapostos con outros que estea a defender, ou cos do propio avogado
Caso de conflicto de intereses entre dous clientes do mesmo avogado, deberá renunciar á defensa de ambos os dous, salvante autorización expresa dos dous para intervir en defensa dun deles.
Sen embargo o avogado poderá intervir en interese de todas as partes en funcións de mediador ou na preparación e redacción de documentos de natureza contractual, debendo manter en tal suposto unha estricta e exquisita obxectividade.
5. O avogado non poderá aceptar encargos profesionais que impliquen actuacións contra un anterior cliente, cando exista risco de que o segredo das informacións obtidas na relación co antigo cliente poida ser violado, ou que delas puidese resultar beneficio para o novo cliente.
6. O avogado deberá, así mesmo, absterse de se ocupar dos asuntos dun conxunto de clientes afectados por unha mesma situación, cando xurda un conflicto de intereses entre eles, exista risco de violación do segredo profesional, ou poida estar afectada a súa liberdade e independencia.
7. Cando varios avogados formen parte ou colaboren nun mesmo despacho, calquera que sexa a forma asociativa utilizada, as normas expostas serán aplicables ao grupo no seu conxunto, e a todos e cada un dos seus membros.
8. O avogado non aceptará ningún asunto se non se considera ou non debese considerarse competente para o dirixir, a menos que colabore cun avogado que o sexa.
9. O avogado ten a obriga de pór en coñecemento do cliente, mesmo por escrito, cando este o solicite do mesmo modo:
a) A súa opinión sobre as posibilidades das súas pretensións e resultado previsible do asunto.
b) Importe aproximado, en canto sexa posible, dos honorarios, ou das bases para a súa determinación.
c) Se polas súas circunstancias persoais e económicas ten a posibilidade de solicitar e obter os beneficios de a asistencia xurídica gratuíta.
d) Todas aquelas situacións que aparentemente puidesen afectar á súa independencia, como relacións familiares, de amizade, económicas ou financeiras coa parte contraria ou os seus representantes.
e) A evolución do asunto encomendado, resolucións transcendentes, recursos contra as elas; posibilidades de transacción, conveniencia de acordos extraxudiciais ou solucións alternativas ao litixio.
10. O avogado asesorará e defenderá ao seu cliente con dilixencia, e dedicación, asumindo persoalmente a responsabilidade do traballo encargado sen prexuízo das colaboracións que obteña.
11. O avogado ten a obriga, mentres estea a asumir a defensa, de a levar a termo na súa integridade, gozando de plena liberdade de utilizar os medios de defensa, sempre que sexan lexítimos e fosen obtidos licitamente, e non tendan como fin exclusivo a dilatar inxustificadamente os preitos.
12. A documentación recibida do cliente estará sempre a disposición deste, e non pode en ningún caso o avogado retela, nin sequera baixo pretexto de ter pendente a cobranza de honorarios. Non obstante poderá conservar copias da documentación.

Artigo 14.- Relacións coa parte contraria:
1. O avogado deberase abster de toda relación e comunicación coa parte contraria cando lle conste que está representada ou asistida por outro avogado, mantendo sempre con este a relación derivada do asunto, a menos que o compañeiro autorice expresamente o contacto co seu cliente.
2. Cando a parte contraria non dispoña de avogado, deberá recomendarlle que designe un. E se a pesar de iso, insistise na súa decisión de non ter avogado propio, o interveniente deberá evitar toda clase de abuso.

Artigo 15.- Honorarios:
O avogado ten dereito a percibir retribución ou honorarios pola súa actuación profesional, así como o reintegro dos gastos que se lle causasen. A contía e réxime dos honorarios será libremente convida entre o cliente e o avogado con respecto ás normas deontolóxicas e sobre competencia desleal.
Os honorarios han de ser percibidos polo avogado que leve a dirección efectiva do asunto, sendo contraria á dignidade da profesión a partición e distribución de honorarios entre avogados agás cando:
a) Responda a unha colaboración xurídica
b) Exista entre eles exercicio colectivo da profesión en calquera das formas asociativas autorizadas
c) Se trate de compensacións ao compañeiro que se teña separado do despacho colectivo
d) Constitúan cantidades aboadas aos herdeiros dun compañeiro falecido.
Igualmente estaralle prohibido ao avogado compartir os seus honorarios con persoa allea á profesión, salvante os supostos de convenios de colaboración con outros profesionais, subscritos con suxeición ao estatuto.

Artigo 16.- Cota litis:
*Suspendido de vixencia e eficacia por acordo do Pleno do Consello Xeral da Avogacía Española de 10 de decembro de 2002

Artigo 17.- Provisión de fondos
O avogado ten dereito a solicitar e percibir a entrega de cantidades en concepto de fondos a conta dos gastos substituídos, ou dos seus honorarios, tanto con carácter previo como durante a tramitación do asunto.
A súa contía deberá ser acorde coas previsións do asunto e o importe estimado dos honorarios definitivos.
A falta de pagamento da provisión autorizará a renunciar ou condicionar o inicio de as tarefas profesionais, ou a cesar nelas.

Artigo 18.- Impugnación de honorarios:
Constitúe infracción deontolóxica a conducta do avogado que reiteradamente tente percibir honorarios que teñan sido obxecto de impugnacións procedentes ou de queixas xustificadas por razón do seu importe excesivo. Tamén será infracción deontolóxica a conducta do avogado que impugne sen razón e con carácter habitual as minutas dos seus compañeiros ou induza ou asesore aos clientes a que o fagan.

Artigo 19.- Pagamentos por captación de clientela:
O avogado non poderá nunca pagar, esixir nin aceptar, comisións, nin ningún outro tipo de compensación a outro avogado, nin a ningunha outra persoa por lle ter enviado un cliente ou recomendado a posibles clientes futuros

Artigo 20.- Tratamento de fondos alleos
1. Cando o avogado estea en posesión de diñeiro ou valores de clientes ou de terceiros, estará obrigado a telos depositados nunha ou varias contas específicas abertas nun banco ou entidade de crédito, con disposición inmediata. Estes depósitos non poderán ser concertados nin confundidos con ningún outro depósito do avogado, do bufete, do cliente ou de terceiros.
2. Salvante disposición legal, mandato xudicial ou consentimento expreso do cliente ou do terceiro por conta de quen se faga, queda prohibido calquera pagamento efectuado cos ditos fondos. Esta prohibición comprende mesmo a detracción
polo avogado dos seus propios honorarios, salvante autorización para facelo recollida na folla de encargo ou escrito posterior do cliente e, naturalmente, sen prexuízo das medidas cautelares que poidan solicitarse e obterse dos tribunais de xustiza.
3. O avogado que posúa fondos alleos no marco dunha actividade profesional exercida noutro Estado membro da UE deberá observar as normas sobre depósito e contabilización dos fondos alleos en vigor no colexio a que pertenza no Estado membro de orixe.
4. Os avogados teñen a obriga de comprobar a identidade exacta de quen lles entregue os fondos.
5. Cando o avogado reciba fondos alleos con finalidades de mandato, xestión ou actuación diferente á estrictamente profesional, quedará sometido á normativa xeral sobre tal clase de actuacións.

Artigo 21.- Cobertura da responsabilidade civil
1. O avogado deberá ter cuberta, con medios propios ou co recomendable aseguramento, a súa responsabilidade profesional, en contía adecuada aos riscos que implique.
2. O avogado que preste servicios profesionais noutro Estado membro de UE de acollida diferente daquel onde este incorporado, deberá cumprir as disposicións relativas á obriga de ter un seguro de responsabilidade civil profesional conforme ás esixencias do Estado membro de orixe e do colexio de acollida.

DISPOSICIÓN DERROGATORIA

Queda derrogado o Código deontolóxico aprobado polo Pleno do Consello Xeral da Avogacía o día 30 de xuño de 2000.

 

DISPOSICIÓN FINAL

As presentes normas deontolóxicas entrarán en vigor o un de xaneiro de dous mil tres.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que vostede teña a mellor experiencia de usuario. Se continúa navegando está dando o seu consentimento para a aceptación das mencionadas cookies e a aceptación da nosa política de cookies, prema na ligazón para máis información. ACEPTAR

Aviso de cookies